8 Aralık 2023
Anasayfa » Soğutmanın Temeli: Soğutucu Akışkanlar

Soğutmanın Temeli: Soğutucu Akışkanlar

Soğutucu Akışkanlar (Refrigerants)

Soğutucu akışkanlar, sıvıdan gaza veya buhara tersinir faz değişimine uğrayan, ısı döngüsünde kullanılan maddelerdir.

Azeotropik ve Zeotropik Soğutucu Akışkanlar

Bir soğutucu ya saf bir kimyasal bileşik (azeotropik soğutucu) ya da daha fazla soğutucunun bir karışımı/karışımı (zeotropik soğutucu) olabilir.

Soğutucu Akışkanların Özellikleri

İdeal bir soğutucu akışkan iyi termodinamik özelliklere sahip olmalıdır.

  • Kaynama noktası – Hedef sıcaklığın altında.
  • Yüksek buharlaşma ısısı.
  • Sıvı formda orta yoğunluk.
  • Gaz halinde nispeten yüksek yoğunluk.
  • Yüksek kritik sıcaklık.
  • Küresel Isınma Potansiyeli (GWP) < 150 olmalıdır.
  • Ozon Tüketim Potansiyeli (ODP) = 0.
  • Toplam Eşdeğer Isınma Etkisi (TEWI) düşük olmalıdır.
  • Evaporatör çıkış basıncı (Po), atmosfer basıncından büyük olmalıdır.
  • Soğutma sistemi içinde kimyasal olarak kararlıdır.

Not: Kaynama noktası ve yoğunluk basınçtan etkilendiğinden, çalışma basıncı seçimine göre soğutucu seçimi uygulamaya göre yapılmalıdır.

185 Yıl İçinde Soğutucu Akışkanlar

1834: Buhar Sıkıştırmalı Sistemin İcadı, Doğal Soğutucu Akışkanlar Kullanılmaya Başlandı. Güvenli Soğutucu Akışkanlara İhtiyaç Arttı.

1930-50: Güvenli Soğutucu Akışkanların İcadı

1970: Ozon Tabakası İncelmesinin Ortaya Çıkışı

1987: CFC ve HCFC Montreal Protokolü

1995: Küresel Isınmanın Tehlike Arz Etmesi

2015: HFC Aşamalı Düşüş

2019: HCFC Montreal Protokolü

Sektörlere Göre HFC Aşamalı Düşüş

HVACR, Avrupa’daki aşamalı düşüşün %72’sine katkıda bulunuyor.

GWP ve CSA Numarası Küresel Isınma Potansiyeli

Kimyasal Özet Hizmet Numarası (CAS numarası)

CAS numarası, kimyasal elementler, bileşikler, polimerler, biyolojik diziler, karışımlar ve alaşımlar için benzersiz sayısal tanımlayıcılardır.

Bir CAS sicil numarası, ilki 7 haneye kadar olan, ikincisi iki haneden oluşan ve üçüncüsü kontrol basamağı görevi gören tek bir haneden oluşan üç bölüme tire ile ayrılır. Sayılar artan sırada atanır ve içsel bir anlamı yoktur.

Kontrol basamağı, son hane çarpı 1, sonraki hane çarpı 2, sonraki hane çarpı 3 vb. alınarak, bunların hepsi toplanarak ve toplam modüler aritmetik 10 hesaplanarak hesaplanır. Örneğin, suyun CAS numarası 7732-18-5’dir. Sağlama toplamı 5 (8×1 + 1×2 + 2×3 + 3×4 + 7×5 + 7×6) = 105 olarak hesaplanır; 105 mod 10 = 5.

Soğutucu Akışkanların Sınıflandırılması

Türlerine Göre Soğutucular

Sentetik Gazlar

Organik bileşikler:

  • R22 – Klorodilflorometan (HCFC)
  • R134a – Tetrafloroetan (HFC)

Zeotropik karışımlar:

  • R404 – 3 gazın karışımı
  • R407C – 3 gazın karışımı
  • R410A – 2 gazın karışımı

Azeotropik karışımlar:

  • R507 – 2 gazın karışımı

Doğal Gazlar

Organik bileşikler (Hidrokarbonlar, HC):

  • R290 – Propan
  • R600 – Bütan
  • R600a – İzo-bütan

İnorganik bileşikler:

  • R717 Amonyak (NH3)
  • R744 Karbon dioksit (CO2)

Zeotropik karışımlar: Raoult yasasına uyan sıvı karışımlar.

Azeotropik karışımlar: Bir Azeotropik karışım, bileşimi basit damıtma ile değiştirilemeyecek oranda iki veya daha fazla sıvının karışımıdır.

Uygulamaya Göre Soğutucu Akışkanlar

Soğutucu akışkanlar uygulamaya göre kullanılabilir. Soğutucu akışkanların listesine buradan ulaşabilirsiniz. EN – Avrupa standardı, ARI – Amerikan standardı

Yüksek Sıcaklık (High Temp) (örn. Klima)

Evaporatör Sıcaklığı (standart koşullar):

EN: +5°C / 41°F

ARI +7,2°C / 45°F

  • R22 (özellikle Asya Pasifik ve Latin Amerika)
  • R407C/R410A (özellikle Avrupa ve Orta Doğu ve Kuzey Amerika)

Orta Sıcaklık (Medium Temp) (örn. Buzdolabı)

Evaporatör Sıcaklığı (standart koşullar):

EN: -10°C / 14°F​

ARI -6,7°C / 20°F

  • R22 (özellikle Asya Pasifik ve Latin Amerika)
  • R134a/R404A (özellikle Avrupa ve Orta Doğu ve Kuzey Amerika)
  • R600a (Ev – Avrupa ve Orta Doğu)
  • R290 (Avrupa ve Orta Doğu)
  • R744

Düşük Sıcaklık (Low Temp) (örn. Dondurucu)

Evaporatör Sıcaklığı (standart koşullar):

EN: -35°C / -31°F

ARI -31,7°C / -25°F

  • R22 (özellikle Asya Pasifik ve Latin Amerika)
  • R404A (özellikle Avrupa ve Orta Doğu ve Kuzey Amerika)
  • R507
  • R600a (Ev – Avrupa ve Orta Doğu)
  • R290 (Avrupa ve Orta Doğu)
%d